Koepelcoöperatie Energie Samen staat voor energietransitie van onderaf

Vijf coöperaties en verenigingen op het gebied van duurzame energie gaan samenwerken binnen één koepelcoöperatie onder de naam Energie Samen. Vandaag tekenen zij hiertoe een samenwerkingsovereenkomst. ODE Decentraal, REScoopNL, ECODE, Hoom en PAWEX denken zo de burgerinitiatieven voor de verduurzaming van energieproductie en -gebruik krachtiger te kunnen ondersteunen. Maatschappelijk eigenaarschap is in de praktijk namelijk een belangrijke sleutel tot succes.

Volgens REScoopNL-voorzitter Felix Olthuis is samenwerking nodig om het belang van burgerbetrokkenheid in de energietransitie zichtbaar te maken. “We kiezen voor één gezamenlijke rechtspersoon, een koepelcoöperatie van coöperaties en verenigingen. Daarmee zijn we effectiever, krachtiger, beter zichtbaar en ook voor de overheid een partij om rekening mee te houden.”

“Nederland heeft een sterke traditie van samenwerken in de vorm van coöperaties”, zegt Siward Zomer, directeur van ODE Decentraal. “Ook in de energietransitie komt dit tot uitdrukking, onder meer in het succes van de eerste windenergiecoöperaties en in de samenwerking die tussen energiecoöperaties is ontstaan. Die samenwerking krijgt nu een naam: Energie Samen.”

Energie Samen is een brancheorganisatie van duurzame energie-initiatieven. De vijf samenwerkende partijen zeggen een substantiële bijdrage te willen leveren aan de regeringsdoelstelling voor het reduceren van CO2-emissie. In hun beleidsplan benoemen ze de acties die Energie Samen gaat uitvoeren, geordend naar de thema’s van de sectortafels van minister Wiebes. Het gaat voornamelijk om opschaling van de activiteiten die de leden van Energie Samen al langer uitvoeren.

Energietransitie vanuit burgerinitiatieven is onze ‘core business’, zegt Thijs de la Court, algemeen secretaris van het Gelders Energieakkoord. “De omslag naar een duurzame energievoorziening in Nederland wordt een succes als burgers zich erbij betrokken weten. Met de oprichting van Energie Samen willen we de beweging van onderop meer stem en daadkracht geven. Het gaat in essentie om het versterken van maatschappelijk eigenaarschap.”

Binnenkort komt Energie Samen met een globale berekening van de concrete bijdrage die de coöperaties kunnen leveren aan de doelstelling van het regeerakkoord. Deze berekening wordt uitgevoerd door Quintel. Energie Samen gaat zich daarnaast ook bezighouden met kennisdeling, opleiding en monitoring.

Drukbezochte werkateliers tonen perspectief voor duurzame energieopwekking

Inwoners van Bodegraven-Reeuwijk hebben de afgelopen weken mogelijke locaties voor wind- en zonne-energie in kaart gebracht. Deze week werd de eerste ronde werkateliers over dit thema afgerond. De inbreng van honderden inwoners wordt nu verwerkt en dient als startpunt voor het vervolggesprek in mei 2018.

Verantwoordelijk wethouder Kees Oskam is tevreden over de vijf werkateliers. “Ik ben blij verrast door de positief-kritische sfeer en goede ideeën en die ik in de dorpen ben tegengekomen. Ze vormen de basis voor onze verkenning van locaties voor wind- en zonne-energie.”

Stickers met windmolens
Tijdens de werkateliers gingen in totaal honderden inwoners aan de slag met speciale plattegronden en stickers met windmolens of zonnevelden. Zo konden de aanwezigen mogelijke locaties voor duurzame energieopwekking aanwijzen. Daarnaast leverden de avonden veel creatieve ideeën op, zoals zonnepanelen als dak boven parkeerplaatsen of op het talud langs de A12.

Vervolgstappen
De zoekgebieden die nu zijn ontstaan worden tijdens het werkatelier in de tweede ronde gepresenteerd. Deze avond vindt plaats op 14 mei 2018 en biedt ruimte voor een discussie over de voorkeuren voor locaties. Deelnemers aan de eerdere werkateliers zijn van harte uitgenodigd bij deze avond aanwezig te zijn. De serie werkateliers wordt op 17 september 2018 afgesloten tijdens de derde ronde. Dan worden per locatie diverse scenario’s uitgewerkt.

Meer informatie over duurzame energieopwekking in Bodegraven-Reeuwijk kunt u vinden op www.bodegraven-reeuwijk.nl/duurzame-energie.

‘Controleer of uw lokale gemeente al een duurzaamheidsdoelstelling heeft, zo niet spreek uw gemeente daar op aan’

siward zomerVan de voorzitter
Vorige week werd bekend dat we slechts 0,1% meer duurzame energie gebruiken dan het vorige jaar. Het jaar 2020 komt in zicht voor lokale beleidsmakers en er is nog steeds geen snelheid in energietransitie. Veel gemeenten konden tot nu toe rustig toekijken hoe bij andere gemeenten de doelstellingen werden opgelegd. Verschillende gemeenten moesten onder het energieakkoord aan de slag om de 6000 MW wind op land te halen. Maar langzaam begint er nu te dagen dat er ook een wereld is ná 2020 en ná het energieakkoord. Langzaam gaan gemeenten hun eigen visies en doelstellingen opschrijven. Het is nu aan de burgers van hun gemeente om zich daar ook aan te houden en snelheid te eisen.

Een fijne bijkomstigheid is dat veel gemeenten nu niet alleen nadenken over de doelstellingen, maar ook de ervaringen van de afgelopen jaren meenemen in hun besluit over hoe ze die doelstellingen gaan halen. Er zijn veel lessen geleerd en de coöperaties hebben zich goed op de kaart gezet. Onlangs ben ik bij drie gemeenten geweest die hun doelstellingen het liefst alleen maar coöperatief invullen. Dat is ook logisch gezien de vele gunstige bijkomstigheden die de coöperatieve aanpak heeft. De belangrijkste is dat wanneer er een sterke coöperatie in de gemeenschap ontstaat, dit een lokaal vliegwiel is voor vele nieuwe projecten. Kijk maar naar hoe Zuidenwind met één coöperatieve molen in Limburg de voortrekker is van vele nieuwe lokale projecten.
Maar dit is nog maar het begin. Er komen steeds meer gemeenten die hun visies willen omzetten in concrete doelstellingen en handelingen. Wij als burgers verenigd in coöperaties hebben daar de mogelijkheid om onze gemeenten te helpen. Dus mijn oproep aan u als leden is als volgt:

Controleer of uw lokale gemeente al een duurzaamheidsdoelstelling heeft, zo niet spreek uw gemeente daar op aan. Zo ja, ga een keer bij de wethouder langs en vertel hem of haar over de coöperatieve aanpak. Vertel dat wanneer burgers de energie-transitie zelf oppakken de zeggenschap over energie en geldstromen lokaal blijven en niet buiten de gemeente vloeien. Wanneer uw gemeente echt stappen wil zetten, maak contact met uw lokale energiecoöperatie en vraag De Windvogel om u te ondersteunen om tot een succesvol energieproject te komen.
Er is nog veel werk te doen, dat redden we in Nederland niet als we gaan zitten wachten tot de markt het voor ons gaat doen. De energietransitie slaagt wanneer wij als actieve burgers onze overheden aanspreken om stappen te zetten en soms dingen te doen die niet overal populair zijn. U als lid van een burgercoöperatie staat dus aan de voorhoede van die beweging. Het is aan ons om de snelheid erin te krijgen!

2015: Recordjaar energieopwekking door De Windvogel

Arjan Boomars AmstelvogelIn 2015 is de meeste windstroom opgewekt sinds de oprichting van De Windvogel in 1994. Met 8.845.080 kWh aan schoon opgewekte energie heeft De Windvogel het afgelopen jaar stroom geleverd aan ruim 3000 huishoudens. ‘Dit is het absolute recordjaar’ volgens penningmeester Arie Wingelaar. ‘Niet dat dat ons nu zoveel geld oplevert; de energieprijzen zijn inmiddels flink gedaald. Het is ons vooral te doen om de duurzame energie opwekking. De wind hielp in 2015 een handje mee, hierdoor produceerden onze windmolens boven de verwachting.’

Schone windstroom
Doordat de windstroom van De Windvogel via diverse energiebedrijven te verkrijgen is, is het voor iedereen toegankelijk. Onze windmolens zijn momenteel aangesloten op Eneco, Greenchoice en Anode. Onze gezamenlijke windmolen levert stroom via DE Unie. Wanneer je als lid overstapt naar energiebedrijf Anode, ben je verzekerd dat je onze windstroom ontvangt. Dit kan door je aan te melden voor onze windstroom. Je hoeft niet te investeren in onze windmolens om onze windstroom af te kunnen nemen. Wel moet je lid zijn en dat kost eenmalig 50 euro.

Amstelvogel grootste producent

Onze windmolen ‘De Amstelvogel‘, gevestigd in Ouderkerk aan de Amstel, leverde stroom voor meer dan 1400 huishoudens. Onze grootste turbine presteerde maar liefst 145% van de verwachting ondanks de storing die er was. 2015 was tot nu toe dan ook het beste jaar van de Amstelvogel met een productie van 4.779.937 KWh. Ook voor de Gouwevogel, de Appelvogel en de Elzevogel is de jaaropbrengst boven de verwachting uit gekomen. Dat is maar goed ook, want we hebben afscheid moeten nemen van twee van onze oude molens.

Nieuwe windmolens
De Windvogel is bezig met de ontwikkeling van een aantal nieuwe windmolenprojecten, waarvan we in 2017 en 2018 verwachten dat we daadwerkelijk windmolens gaan bouwen. Voor deze projecten hebben wij nieuwe leden en in 2018 ledenleningen nodig. Word u ook lid van burgercoöperatie De Windvogel, zodat we genoeg leden hebben die straks kunnen investeren in onze nieuwe windmolens. Uw investering staat 15 jaar vast en daar ontvangt u een jaarlijks met elkaar te bepalen rente over. We gebruiken uw lening goed om de transitie naar duurzame energieopwekking te versnellen.

Discussieavonden: Nederland aan fossielvrije energie

logo-milieudefensie-312x57Nederland zonder fossiele brandstoffen en met 100% duurzame energie. Dat kan! Overal in het land zijn bewonersgroepen actief voor zonne- en windenergie, of tegen de kwalijke gevolgen van olie of (schalie)gas. Tegen welke blokkades lopen zij aan? Hoe kunnen we de energietransitie versnellen? Help ons deze vraag te beantwoorden en kom naar een van de discussieavonden deze herfst.

In Nederland is er een revolutie op het gebied van energie gaande: mensen willen af van olie, gas en kolen en kiezen voor 100% duurzaam met zon, wind en energiebesparing. Waarom bungelt Nederland dan nog steeds onderaan in de Europese ranglijsten op het gebied van duurzaamheid? De voordelen van een fossielvrij Nederland zijn toch duidelijk: het is klimaatvriendelijk, levert banen op met toekomst, is goedkoper en maakt ons minder afhankelijk van instabiele regio’s.

Data en locaties
Nederland zonder Schaliegas: woensdag 16 september in de Verkadefabriek, Boschdijkstraat 45, Den Bosch
Nederland zonder Gronings gas: woensdag 23 september in het Kasteel, Melkweg 1, Groningen
Nederland zonder Shell: woensdag 30 september in Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179, Amsterdam
Nederland aan zonne- en windenergie: woensdag 7 oktober in Ekko, Bemuurde Weerd WZ 3, Utrecht

Aanvang: 20.00uur (zaal open om 19.30uur)

Lees hier meer informatie over de discussieavonden van Miliedefensie.

De energietransitie van onderaf kan slagen door de juiste samenwerking op te zoeken

Een rapport van TNO laat zien dat de energietransitie door burgercoöperaties in volle gang is, maar in sommige gemeenten hapert. Gelukkig zijn er ook oplossingen: samenwerken is het devies. Samenwerken met andere coöperaties voor kennisuitwisseling, realisatiekracht en kapitaal, en samenwerking met gemeenten en bedrijven, kan ervoor zorgen dat de energietransitie van onderaf een succes wordt in Nederland.

Achtergrond

Nationale en Europese doelstellingen op het gebied van duurzame energie zijn ambitieus. Burgers spelen een belangrijke rol in de realisatie van deze doelen, en het aantal duurzame, lokale energie-initiatieven stijgt in een snel tempo. De beweging van lokale energie-initiatieven loopt echter tegen knelpunten aan. Belangrijke knelpunten zijn het ontbreken van coherent en consistent overheidsbeleid, de afwachtende houding bij gevestigde bedrijven, en het ontbreken van realisatiekracht en verdienmodellen bij de nieuwe energie-coöperaties.

De oplossing ligt in samenwerken
De oplossing moet gezocht worden in de samenwerking tussen burgers, overheid en het bedrijfsleven: samen vooraf de agenda en doelstellingen bepalen en deze samen vanuit de individuele kracht van betrokken partijen uitwerken en realiseren. Echter, de huidige dynamiek en onzekerheden in de transitie zijn groot.
Partijen moeten nieuwe strategische keuzes maken Gevestigde belangen in de grootschalige fossiele energievoorziening lijken de nieuwe decentrale hernieuwbare beweging in de weg te staan. Elke partij zal nieuwe strategische keuzes moeten maken.

Lokale overheden: durf te kiezen
Overheden staan voor de keuze een passieve houding aannemen, of de beweging van onderop actief te stimuleren. De overheid, zowel nationaal als lokaal, heeft doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid. De energie-coöperaties kunnen als middel dienen deze doelstellingen te verwezenlijken. De rijksoverheid bepaalt met haar beleid en wet- en regelgeving de speelruimte en daarmee in belangrijke mate ook de uitkomst. Echter, provincies en gemeenten hebben met hun grondposities, financieringsmogelijkheden en vergunningenbeleid ook een troef in handen. Bovendien zien sommige provincies, gemeenten en burgers op basis van internationale ontwikkelingen argumenten die pleiten voor een grotere invloed van lokale overheden op het (lokale) energiebeleid. De vraag daarbij is welke rol de lokale overheid in de (recent geprivatiseerde) energiemarkt past, gezien ook de regie van nationale en Europese overheden in de steeds meer Europees georganiseerde energiemarkt.

Cooperaties helpen elkaar
Lokale energie-coöperaties staan voor de keuze onafhankelijk en lokaal te blijven opereren, of de samenwerking met andere coöperaties, het bedrijfsleven en/of overheden op te zoeken. Ze hebben de potentie in de lokale dynamiek een sleutelrol te spelen en draagvlak onder burgers te creëren, maar zullen zich moeten professionaliseren en een betrouwbare samenwerkingspartner moeten tonen willen ze daadwerkelijk een positie innemen. Schaaloptimalisatie is hierin een oplossing: kernactiviteiten en relatie lokaal dicht bij de burger houden, en specialistische activiteiten centraal borgen. Hier spelen nieuwe overkoepelende organisaties op in, maar ligt ook een duidelijke kans voor de netbeheerders en energiebedrijven. Met hun specialistische expertise en kennis, efficiënte administratieve bedrijfsvoering, toegang tot (inter)nationale markten, en mogelijkheid tot het nemen van financiële risico’s vormen ze een interessante samenwerkingspartner voor lokale energie-coöperaties.

Samenwerken met energiebedrijven
Energiebedrijven staan voor de keuze: een afwachtende houding innemen ten aanzien van coöperaties en doorgaan met zelf direct de consument benaderen met nieuwe duurzame proposities, of actief de samenwerking met energie-coöperaties opzoeken. Afwachten kost niks, maar levert ook niks op. Met een intensieve samenwerking wordt de vlucht naar voren gekozen. Energie-coöperaties worden nog al eens gezien als concurrent, maar kunnen ook een waardevolle partner zijn met een complementaire waarde propositie. Vanuit hun lokale verankering kunnen ze inspelen op lokale behoeften en nieuwe verbindingen leggen, lokaal vertrouwen en draagvlak creëren en zo samenwerken in duurzame productie. Ook kunnen ze nieuwe klanten/leden werven, maar het eigenaarschap deze kanten is dan vaak een lastig discussiepunt. Energie-coöperaties zijn vaak ook “early adapters” en vormen een bron van innovatie. Met zo’n samenwerking wordt kan een voorsprong genomen op concurrerende energiebedrijven die vervolgens lastig te overbruggen is.

Netbeheerders zijn geinteresseerd
Netbeheerders hebben een groot belang bij inzicht in het energiegedrag van consumenten en lokale producenten en wat de impact daarvan op het net is, en participeren daarom graag in experimenten van energie-coöperaties. Netbeheerders, energieleveranciers, en andere (nieuwe) partijen kunnen (binnen de wettelijke kaders hiervoor) in de toekomst een rol spelen in het verbinden van lokale zelfvoorzienende initiatieven en het orkestreren van flexibiliteit van vraag en aanbod van energie.

Banken soms terughoudend

Banken en financiers nemen momenteel ook een risicomijdende en afwachtende houding aan ten aanzien van lokale energie-initiatieven en zouden met nieuwe passende financieringsconstructies de realisatiekracht van deze ondernemers en hun bijdrage aan de energietransitie kunnen vergroten.

Het is aan alle partijen: overheden, burgers en bedrijfsleven om nieuwe strategische keuzes te maken. Keuzes die de voordelen van centrale én decentrale energievoorziening slim combineren. Keuzes die rekening houden met de gevestigde fossiele belangen en tegelijkertijd de energieke burgerbeweging in staat stellen om de transitie naar een duurzame Nederlandse energiehuishouding te versnellen. Dit vraagt echter wel om een lange termijn visie en lef van alle partijen.

Over het project van TNO:

Het onderzoeksproject “De energietransitie van onderaf” heeft onderzocht hoe lokale duurzame energie-initiatieven de transitie naar een duurzame Nederlandse energiehuishouding kunnen versnellen. Het project heeft allereerst de huidige situatie in kaart gebracht en knelpunten geïdentificeerd, en vervolgens aan de hand van verschillende toekomstbeelden handelingsperspectieven voor energie-coöperaties en samenwerkingspartners opgesteld. Ook zijn met behulp van een waardenetwerken aanpak concrete samenwerkingen uitgewerkt rond drie verschillende groeiperspectieven voor energie-coöperaties: de aanjagende coöperatie die een stimulerende rol speelt in de energietransitie, de competitieve coöperatie die concurreert met andere leveranciers op de (nationale) markt, en de zelfvoorzienende coöperatie die een onafhankelijke duurzame lokale gemeenschap nastreeft. Met het in het project ontwikkelde strategische rollenspel ‘De Energietransitie van Onderaf’ kunnen partijen op een interactieve, leerzame en leuke manier experimenteren met nieuwe strategieën en nieuwe samenwerkingen en zich zo voorbereiden op het sluiten van een lokaal energieakkoord of een andere samenwerkingsvorm om de energietransitie te versnellen. Voor alle project resultaten zie https://www.tno.nl/nl/aandachtsgebieden/energie/sustainable-energy/new-markets-and-users/de-energietransitie-van-onderaf/
Dit project is uitgevoerd binnen STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij), het sociale-innovatie programma van de Topsector Energie met subsidie van het Ministerie van Economische Zaken. Het consortium bestaat uit TNO, Netbeheer Nederland, Energie Nederland, Eneco, Essent, GDF Suez, Nuon, Verenigde Energie Coöperaties Noord-Brabant en de Rabobank.

Bronnen
Rijken, M., februari 2015 TNO Rapport 2015 R10327.
Rijken, M. & Attema-Van Waas, R. De Energietransitie van Onderaf loopt tegen knelpunten aan. TNO Rapport 2014 R11300.
Groote Schaarsberg, M., Koers, W. en Weij, W. van der. Toekomstperspectieven voor energie-coöperaties. TNO Rapport 2015 R10302.

Nieuwe vereniging bundelt belangenbehartiging van de burger in de energietransitie

Logo ODEOp zaterdag 18 april zijn ODE en e-Decentraal gefuseerd tot de nieuwe vereniging ODE Decentraal. Daarmee ontstaat er een brancheorganisatie voor duurzame energie, met meer kennis en slagkracht, die de belangen behartigt van meer dan 1000 individuele burgers en bijna 100 duurzame energiecoöperaties in Nederland.

Gedragscode samenwerking energiecoöperaties en gemeenten

Hoofdspreker tijdens het oprichtingscongres van ODE Decentraal op 18 april was Ed Nijpels, die als voorzitter van de Borgingscommissie voor het Energieakkoord de ontwikkelingen rond de afspraken in het Energieakkoord toelichtte. Hij nam ook een eerste concept in ontvangst van een gedragscode voor de samenwerking tussen energiecoöperaties en gemeenten, uit handen van scheidend bestuurslid Monique Sweep. Zij memoreerde dat Nijpels enkele maanden eerder e-Decentraal de opdracht had meegegeven om te komen tot een dergelijke gedragscode. Die handschoen heeft men opgepakt, met een eerste voorzet als resultaat. Nijpels zegde toe de VNG te zullen uitnodigen om samen met ODE Decentraal de verdere uitwerking van de gedragscode vorm te geven.

ODE

Al sinds 1979 werkt ODE aan meer duurzame energie in Nederland. ODE is de broedplaats geweest voor zeer succesvolle windcoöperaties, die samen honderden windmolens plaatsten. Ook aan de in 2014 aangetikte grens van 1 gigawatt aan zonne-energie in Nederland heeft ODE sterk bijgedragen. Na 35 jaar van pionierswerk begint duurzame energie een gevestigd belang te worden. Toch zien we nog veel uitdagingen. Zeker op het vlak van lobby in Den Haag en Brussel kan nog veel meer één vuist gemaakt worden.

e-Decentraal

e-Decentraal is een koepelorganisatie voor duurzame energiecoöperaties. De missie van e-Decentraal is: duurzame decentrale energie van, voor en door alle burgers. Hiervoor zet ze in op een aantal doelstellingen. e-Decentraal werkt hiervoor onder andere samen met HIER opgewekt. Bij e-Decentraal zijn ongeveer 75 leden aangesloten, waarvan het merendeel energiecoöperaties.

ODE Decentraal’s missie

ODE en e-Decentraal komen sterk overeen qua missie, doelen en activiteiten. De duurzame energiebeweging is sterk versnipperd en voor de noodzakelijke energietransitie en de rol die duurzame lokaal/regionaal opgewekte energie daarin moet spelen, is het spreken met één stem cruciaal. ODE Decentraal wil bijdragen aan de transitie naar duurzame energie in Nederland, decentraal opgewekt door burgers en coöperaties. Hiervoor richten we ons op twee kerntaken: ondersteuning en belangenbehartiging. Belangenbehartiging betekent dat we in de politiek en media onze achterban vertegenwoordigen en ons inzetten voor beleid dat lokale duurzame energie faciliteert. Ondersteuning is het bieden van diensten aan burgers en coöperaties, waardoor zij hun doelen beter kunnen bereiken.

Concept gedragscode samenwerking energiecoöperaties en gemeenten

Energietransitie naar een energiedemocratie

Van de voorzitter – Siward Zomer

Afgelopen maand bracht de Europese Federatie van Energiecoöperaties een boek uit met de titel: “Een energietransitie naar een energiedemocratie.” Het boek was een eindrapportage van drie jaar samenwerken met allerlei energiecoöperaties in Europa. De voornaamste conclusies waren dat de meeste energiecoöperaties het eens zijn over twee punten: ten eerste dat burgers momenteel de energietransitie betalen en ten tweede dat natuurlijke energiebronnen gemeengoed zijn. De Windvogel vindt dit ook belangrijke onderwerpen in de energietransitie en zal in de toekomst op deze twee punten meer aandacht vestigen in Nederland.

Burgers betalen de energietransitie

In Nederland zie je inderdaad dat burgers de voornaamste geldschieters voor de transitie zijn. Consumenten, voornamelijk kleingebruikers, betalen sinds 1 januari 2013 Opslag Duurzame Energie, ongelukkig afgekort tot ODE gelijknamig met de Organisatie voor Duurzame Energie. Deze opslag wordt gebruikt voor de subsidiëring van duurzame energie. Een groot gedeelte van het opgehaalde geld van burgers wordt nu gebruikt om internationale bedrijven te spekken door onrendabele kolencentrales te subsidiëren bij het verbranden van Canadees hout. Daarnaast betalen burgers vastrecht voor de netaansluiting dat gebruikt wordt voor de aanpassingen aan het netwerk. Dat is nog niet alles; ook het geld van burgers als spaarder bij duurzame banken en hun pensioengeld wordt gebruikt voor investeringen in duurzame energieprojecten.

Natuurlijke bronnen zijn gemeengoed

Een gemeengoed is iets dat van de gemeenschap is, een goed dat je derhalve niet kan privatiseren zodat alleen een selecte groep mensen daar toegang tot heeft. In Nederland wordt water als gemeengoed gedefinieerd, vandaar dat onze waterschappen nog democratisch georganiseerde organisaties zijn. Energie, en met name duurzame energiebronnen, zouden ook gemeengoed moeten zijn. Deze bronnen zouden daarom gedemocratiseerd moeten worden, en toegankelijk voor iedereen om te gebruiken en er de vruchten van te plukken (financieel en energetisch).

Ethisch recht van directe burgerparticipatie

Om bovenstaande redenen vindt De Windvogel, en vele energiecoöperaties door heel Europa, dat wij als democratisch georganiseerde burgercoöperatie het ethische recht hebben om directe participatie van burgers in windprojecten op te eisen. We werken daarom samen met lokale politieke partijen en overheden om de voorwaarden te stellen waarop burgers in toekomstige windprojecten mee kunnen doen, zodat zij over de opbrengsten en de energiestromen kunnen beslissen. Hiermee democratiseren we de energietransitie en maken we de toekomst van Nederland niet alleen energetisch duurzaam, maar zal dit ook de sociale en politieke duurzaamheid van Nederland versterken. In ieder geval is één ding zeker over de toekomst van de energietransitie, De Windvogel gaat het druk krijgen.

CBS: Wind belangrijkste bron hernieuwbare elektriciteit

appelvogel_350_200Voor het eerst is wind de belangrijkste energiebron voor hernieuwbare elektriciteit. De elektriciteitsproductie uit wind lag in 2014 zo’n 8 procent hoger dan in 2013, terwijl deze productie uit biomassa 16 procent lager uitpakte. Dit maakt het CBS gisteren bekend.

Windenergie groeit
De elektriciteitsproductie van windmolens nam toe door uitbreiding van de capaciteit. De capaciteit van de Nederlandse windmolens steeg in 2014 met ongeveer 150 MW (megawatt) tot ongeveer 2.850 MW eind 2014 door het gereedkomen van enkele kleinere en middelgrote windparken. De overheid streeft naar 6.000 MW op land in 2020 en 4.500 MW op zee in 2023. Om deze doelstellingen te realiseren zal het windvermogen sneller moeten groeien dan in het verleden.

Bron: CBS

Netbalancering en windmolens: geen rendementsverlies

Groei windenergieIn Denemarken wordt inmiddels al meer dan 45% van de elektriciteit opgewekt met goedkope windenergie. Daarmee is windenergie de grootste component in het elektriciteitsaanbod in Denemarken. Het is duidelijk dat Denemarken werk maakt van de verduurzaming van de elektriciteitsproductie. Voor een goed functionerend elektriciteitsnet moet de netfrequentie op 50 Hertz gehouden worden. Zowel vraag als aanbod zorgen voor zowel balans als onbalans. Staat de frequentie op exact 50 Hertz, dan zijn vraag naar en aanbod van elektriciteit in balans.

Balans en onbalans
Het verbruik door consumenten, industrie en andere verbruikers draagt bij aan de onbalans en ook een klein deel van de windturbines levert de stroom niet op de juiste frequentie aan het net. Voor deze afwijkingen is balancering van het net nodig, voor zover de opwek en het verbruik tezamen afwijken van de 50 hertz frequentie. Vaak wordt de windenergie verantwoordelijk gehouden van deze onbalans, maar deze onbalans is er altijd al geweest.

Broodje aap
De netbalancering wordt gedaan door de grote gas- en kolencentrales die zorg dragen voor het regelen van de frequentie. Ook zijn er windturbines die bijdragen aan de netstabilisatie door de elektriciteit op de door het net gewenste frequentie in te voeren. In de media wordt vaak gezegd dat de door windturbines veroorzaakte onbalans in het net het rendement van grote centrales zo verkleint dat windenergie als basis van de elektriciteitsproductie (basislast) onmogelijk is. Dat verhaal klopt niet.

Windenergie als basis

In Denemarken raakte ik in gesprek met iemand die werkte voor de kolendivisie van Dong energy, een van de grootste energiebedrijven in Denemarken en een grote speler in Europa. Omdat Dong een groot voorstander is van schone windenergie, gebruiken zij hun kolencentrales zoveel mogelijk als back-up capaciteit en voor het balanceren van de netfrequentie. Dat betekent dat deze centrales niet meer als constante basislast gebruikt worden, maar continu op en afschakelen om vraag en aanbod met elkaar in evenwicht te brengen, en daarmee de netfrequentie regelen.

Geen rendementsverlies
Omdat ik in de Nederlandse media regelmatig lees dat dit leidt tot tientallen procenten rendementsverlies voor de grote gas- en kolencentrales (en volgens sommige politici zelfs meer dan 100%), vroeg ik aan deze expert hoe het zit met dit rendementsverlies. Hij vertelde dat Dong energy de centrales al heeft aangepast aan windenergie als hoofdmoot van de elektriciteitsproductie. Deze aanpassingen houden in dat de kolencentrales sneller af- en bijgeschakeld kunnen worden om de netfrequentie te kunnen regelen, en bij te kunnen schakelen als er een dip zit in het windenergieaanbod, of als de energievraag erg groot is. Op mijn vraag hoeveel rendementsverlies dat gaf ten opzichte van een basislast kolencentrale die gewoon continu doordraait en maar marginaal op en afschaalt was hij duidelijk: geen 100%, geen tientallen procenten, geen procenten, maar minder dan een half procent rendementsverlies. Hij had het over een ´verwaarloosbare´ 0,1%. Hij gaf aan dat het inrichten van de energieproductie op basis van windenergie gewoon mogelijk en al realiteit is.

Conclusies
– Onbalans op het elektriciteitsnet is het gevolg van variatie in vraag en aanbod, en komt niet alleen door windturbines die niet op 50 hertz aan het net leveren
– Onbalans is er altijd geweest, ook al toen er nog geen windturbines waren
– De net-onbalans als gevolg van windturbines is verwaarloosbaar
– Het rendementsverlies voor gas- en kolencentrales als gevolg van windenergie productie en mogelijk daardoor ontstane onbalans is verwaarloosbaar
– Windenergie als basis voor de energievoorziening is realiteit in Denemarken (en ook in Nederland realiseerbaar)
– Windenergie als basis voor de energievoorziening leidt eigenlijk niet tot rendementsverlies bij kolen- en gascentrales

De Windvogel werkt aan windenergie als basislast in Nederland. Doe mee met de Windvogel, en word lid.

Rens Beijer, bestuurslid De Windvogel