‘Mijn groene dak helpt de zonnepanelen een beetje’

Groen dak rene webInterview met bestuurslid Rene Spriensma in zijn woonplaats Utrecht over zijn groene dak en zijn passie voor duurzaamheid.

Waarom heb je een groen dak op je huis?
Een groen dak is vooral fijn in de zomer; het dak brengt verkoeling op warme dagen. Op platte daken in Nederland wordt donker bitumen gelegd, dat wordt ontzettend warm. Als we onze daken van groen voorzien zou dat een hoop verkoeling brengen. In je eigen huis en in de stad. Laat het dak in ieder geval niet grijs. Als je geen groendak wilt kun je het ook wit maken. Wit reflecteert warmte. Waarom denk je dat huizen in Andalusië allemaal wit zijn? Een tweede effect van een groendak is dat ze de opbrengst van mijn zonnepanelen vergroten. De panelen liggen tussen de plantjes [Sedum, red.] waardoor ze niet zo warm worden. Zonnepanelen werken het beste bij een temperatuur tot 25 graden. In de zomer warmen platte daken tot wel 80 graden op. Aan de isolatie in de winter draagt het groene dak overigens weinig bij, daar heb je gewoon goede dakisolatie voor nodig. Maar vergeet niet het ecologisch effect van een groen dak. Het stikt hier altijd van de vogels en de vlinders en het ziet er ook gewoon erg mooi uit. We zien toch liever een tuin dan saaie grijze daken? Er zijn gemeenten en waterschappen die subsidie geven aan burgers die een groendak willen aanleggen.

Waarom ben je lid van De Windvogel?
Duurzaamheid vind ik erg belangrijk. Ik werk aan grote infrastructuurprojecten en wil ook altijd duurzaamheid meenemen in de planontwikkeling. Dat valt niet altijd mee omdat er zo veel belangen meespelen. Maar elke stap in de goede richting helpt. In mijn eigen woning heb ik zoveel mogelijk maatregelen genomen om duurzaam te wonen. In en rond een eigen huis is dat niet moeilijk. Op de grote schaal vind ik het heel interessant om te zien hoe windmolens in het landschap ingepast kunnen worden. Langs grote infrastructuur zoals kanalen en snelwegen bijvoorbeeld, daar passen windmolens beter want er is dan al een onderbreking van het landschap. Draagvlak is natuurlijk zeer belangrijk om windmolens te kunnen bouwen, maar het is ook een utopie dat iedereen er blij van zal worden. Het is mooi en leerzaam te zien hoe De Windvogel met dat spanningsveld omgaat.

Wat zou je willen doen als bestuurslid?
Het mooist zou zijn als ik voor De Windvogel een duurzaam energie project kan initiëren. Ik ben mij nu vooral aan het oriënteren wat een energiecoöperatie kan betekenen in de energietransitie. Een volgende stap is de kansen in beeld brengen en dan een project voor en door burgers in gang zetten. We hebben alle beetjes nodig, van windmolens tot zonnedaken. En laten we ook niet de energiebesparing uit het oog verliezen.

Hoe zie je dat voor je in de provincie Utrecht?
In Utrecht denkt de provincie na over zoeklocaties voor windenergie. Je kunt dan afwachten tot er concrete projecten van gemaakt zijn en dan je kans grijpen als cooperatie om deel te nemen, maar het is misschien effectiever om nu al bij de provincie Utrecht en gemeenten aan te geven dat participatie van burgers in windprojecten goed is voor het ruimtelijke en maatschappelijke proces.

Kijk voor meer informatie over Groene Daken op de website van Milieu Centraal.

Groen dak Rene medium

Column van voorzitter Siward Zomer

Siward Zomer voor de windLeven van de wind
We hebben een enerverend jaar achter de rug. Het jaar was symbolisch voor de transitie die De Windvogel doormaakt. Als een rups die zich ontpopt en als vlinder zijn oude cocon verlaat, hebben we een grote windturbine gebouwd en hebben we afscheid moeten nemen van onze twee oude Lagerweij turbines.

Samen ondernemen
Een coöperatie is een organisatie waarin burgers samen ondernemen om gezamenlijke doelstellingen van de leden te bereiken. Onze behoefte als duurzame burgers is meer dan alleen duurzame energie projecten ontwikkelen. We willen ook sociale en duurzame innovatie. En we ondernemen om dat voor elkaar te krijgen. Maar ondernemen is niet zonder risico’s en daar zijn we ons als organisatie en als leden ook van bewust. Dat maakt deze transitie tot een spannend proces.

Nieuwe windmolens op komst
Dit proces gaat zich in de komende jaren voortzetten, met als doel om een nog sterkere energiecoöperatie te worden die nog eens 25 jaar van de wind en de zon kan bestaan. De projecten van De Windvogel, die we veelal in samenwerking met andere partijen ontwikkelen, komen volgend jaar in een stadium van volle bloei. Dit betekent dat De Windvogel, in goede communicatie met haar leden, gaat investeren in de ontwikkeling van meerdere windprojecten.

ALV op 30 januari
Op de komende Algemene ledenvergadering legt het bestuur aan de leden uit wat de tijdlijn is van verschillende projecten, wanneer we verwachten leningen nodig te hebben en wanneer we weer nieuwe windmolens kunnen gaan bouwen. Dat willen we in goed overleg met de leden doen. Dat vergt van het bestuur een transpa-rante communicatie, maar daar hebben we ook leden bij nodig die het bestuur on-dersteunen. Met elkaar kunnen we de juiste beslissingen over zinvolle investeringen nemen. Daarom gaan we meer ALV’s houden, met als doel om u als lid mee te nemen in het proces. Ik hoop u daarom ook snel te zien op één van onze ALV’s, te beginnen op 30 januari 2016. Proost.

Siward Zomer, voorzitter De Windvogel

De Volhouder hield het 24 jaar vol

Na 24 jaar trouwe dienst is onze windmolen De Volhouder in het Brabantse Halsteren op 28 oktober gedemonteerd. Reden voor de sloop waren de niet meer goed werkende wieken, waardoor de windmolen teveel onderhoud vergde. Sinds april dit jaar is hij stilgezet om veiigheidsredenen.

De Volhouder was onze oudste windmolen. Hij leverde de eerste stroom, waarmee onze coöperatie steeds groter kon worden. De Windvogel heeft de molen in 2006 verkregen door een fusie met de Vereniging voor Collectief Bezit van Windmolens (VCBW) Noord-Brabant. Hij was van het type Lagerwey 18/75 dat destijds twee wieken had. Tegenwoordig hebben windmolens drie wieken omdat dit een rustiger beeld geeft en minder geluid veroorzaakt. Een moderne windturbine levert, door zijn hogere mast en grotere rotor en generator, tot wel zo’n 100 keer zoveel energie per jaar.

De windmolen werd uit elkaar gehaald en weggevoerd door een kraanbedrijf met een 160tons hijskraan en een zware trekker-oplegger voor de contragewichten. De Volhouder is naar Barneveld vervoerd om daar gerecycled te worden. Wat nu nog rest is de fundering die begin 2016 wordt verwijderd. Het oude betonnen schakelhuisje wordt mogelijk hergebruikt door het waterschap of samen met de fundering afgevoerd.
Op de foto ziet u de versleten rotorbladen, de reden voor de afkeur.

DSCF0024 bovendste mastdeelDSCF0031 middelste mastdeel in kraan web28 gondel met rotor webDSCF0037 Volhouder op de vrachtwagen 2 web17 blad detail 2 web

Windvaan september 2015

monteur op rotor in lucht juli 2015Deze Windvaan staat in het teken van leuke excursies en nieuwe bestuursleden. Voor de zomervakantie maakten we met elkaar een paar prachtige excursies mee. Op 27 juni gingen we naar het windpark Noordoostpolder in aanbouw, en op 17 juli was er de gezamenlijke excursie met Zuidenwind en Meerwind naar de bouw van onze turbine in Neer. Twee inspirerende dagen waarin tijd was om elkaar te ontmoeten en meer te weten te komen over moderne windturbines.

De komende jaren wil De Windvogel meer momenten van ontmoetingen met de leden creëren, door meer ledenvergaderingen, excursies en workshops te organiseren. Heb jij ook een idee voor een leuke en inspirerende middag? Laat het ons weten.

Nieuw op onze website is dat u de opbrengsten van onze eigen windturbines zowel op uw pc als op uw tablet of smartphone overzichtelijk kunt bekijken. Inclusief informatie over de besparing van de CO2 uitstoot, het aantal huishoudens dat we van stroom voorzien en welke molenaar ervoor zorgt dat de windmolen netjes blijft draaien.

Veel leesplezier!

Lees hier de webversie.
Lees hier de pdf.

Van theoretische droom naar werkelijkheid

Siward voor de windVan de voorzitter, september 2015 – De burgerwindturbine in Neer draait. Daarmee is voor mij een coöperatieve droom werkelijkheid geworden. Ten eerste omdat ik bij het aantreden als voorzitter van De Windvogel mijzelf als doel had gesteld dat we binnen twee jaar een nieuwe windmolen zouden bouwen. Ten tweede omdat ik nu concreet aan kan tonen dat de theorie over coöperatief ondernemen met burgers die ik de afgelopen jaren opschreef in blogs , ´Van de voorzitters´ en verkondigde in zaaltjes, in de praktijk echt werkt.

De windturbine in Neer is een coöperatieve droom. Hij is eigendom van drie energiecoöperaties waarvan de Algemene Ledenvergadering het hoogste orgaan is. Daarnaast wordt de stroom verkocht aan DEUnie; een bedrijf dat eigendom is van meerdere lokale (democratisch georganiseerde) energiecoöperaties. De financiering komt van de lokale Rabobank – die nog wel wat kan leren van de democratie in nieuwe coöperaties -, maar die wel maatschappelijk dividend uitkeert aan de lokale omgeving. En als slagroom op de taart heeft de Exploitatie BV die de turbine beheert, de buurt ondersteund om een internetcoöperatie op te zetten.

Wanneer er gesproken wordt over windturbine-ontwikkeling, valt vaak het woord compensatie. Maar compensatie is alleen nodig wanneer er schade ontstaat, en om schade te bepalen hebben we uitgebreide regelgeving in Nederland. Wanneer burgers gezamenlijk gaan ondernemen in windenergie, dan is verbetering van hun leefomgeving een positieve stimulans voor de omwonenden om mee te doen.

En precies dát is gebeurd. De buurt is ook samen gaan ondernemen. Ze hebben gezamenlijk een glasvezel internetcoöperatie opgezet. De aanleg van een glasvezelnetwerk was voor private partijen te duur (lees: er kon geen winst gemaakt worden). Omdat bij elke onderneming de kas wel moet kloppen, hebben wij de onrendabele top van deze investering meegenomen in de totale investering van het windturbine project, zodat die top op zo’n grote investering bijna wegvalt.

Zo geven wij een bijzondere draai aan participatie bij windprojecten. Er wordt veel gewezen naar de gedragscode ‘Wind op land’. Veel partijen worstelen met hoe ze die burger nou moeten betrekken in een windproject. De coöperaties zorgen voor perfecte invulling van die gedragscode. In plaats van omwonenden te vragen wat ze willen hebben ter compensatie van het plaatsen van jouw turbines, activeer je de buurt. Door deze ontwikkelingen gaan we samenwerken ten behoeve van de gemeenschap op basis van behoeften van de gemeenschap en leden. Zo betrek je burgers actief op een democratische manier in de windprojecten en scheep je ze niet af met hier en daar fooi of een wip-kip.

Energietransitie naar een energiedemocratie

Van de voorzitter – Siward Zomer

Afgelopen maand bracht de Europese Federatie van Energiecoöperaties een boek uit met de titel: “Een energietransitie naar een energiedemocratie.” Het boek was een eindrapportage van drie jaar samenwerken met allerlei energiecoöperaties in Europa. De voornaamste conclusies waren dat de meeste energiecoöperaties het eens zijn over twee punten: ten eerste dat burgers momenteel de energietransitie betalen en ten tweede dat natuurlijke energiebronnen gemeengoed zijn. De Windvogel vindt dit ook belangrijke onderwerpen in de energietransitie en zal in de toekomst op deze twee punten meer aandacht vestigen in Nederland.

Burgers betalen de energietransitie

In Nederland zie je inderdaad dat burgers de voornaamste geldschieters voor de transitie zijn. Consumenten, voornamelijk kleingebruikers, betalen sinds 1 januari 2013 Opslag Duurzame Energie, ongelukkig afgekort tot ODE gelijknamig met de Organisatie voor Duurzame Energie. Deze opslag wordt gebruikt voor de subsidiëring van duurzame energie. Een groot gedeelte van het opgehaalde geld van burgers wordt nu gebruikt om internationale bedrijven te spekken door onrendabele kolencentrales te subsidiëren bij het verbranden van Canadees hout. Daarnaast betalen burgers vastrecht voor de netaansluiting dat gebruikt wordt voor de aanpassingen aan het netwerk. Dat is nog niet alles; ook het geld van burgers als spaarder bij duurzame banken en hun pensioengeld wordt gebruikt voor investeringen in duurzame energieprojecten.

Natuurlijke bronnen zijn gemeengoed

Een gemeengoed is iets dat van de gemeenschap is, een goed dat je derhalve niet kan privatiseren zodat alleen een selecte groep mensen daar toegang tot heeft. In Nederland wordt water als gemeengoed gedefinieerd, vandaar dat onze waterschappen nog democratisch georganiseerde organisaties zijn. Energie, en met name duurzame energiebronnen, zouden ook gemeengoed moeten zijn. Deze bronnen zouden daarom gedemocratiseerd moeten worden, en toegankelijk voor iedereen om te gebruiken en er de vruchten van te plukken (financieel en energetisch).

Ethisch recht van directe burgerparticipatie

Om bovenstaande redenen vindt De Windvogel, en vele energiecoöperaties door heel Europa, dat wij als democratisch georganiseerde burgercoöperatie het ethische recht hebben om directe participatie van burgers in windprojecten op te eisen. We werken daarom samen met lokale politieke partijen en overheden om de voorwaarden te stellen waarop burgers in toekomstige windprojecten mee kunnen doen, zodat zij over de opbrengsten en de energiestromen kunnen beslissen. Hiermee democratiseren we de energietransitie en maken we de toekomst van Nederland niet alleen energetisch duurzaam, maar zal dit ook de sociale en politieke duurzaamheid van Nederland versterken. In ieder geval is één ding zeker over de toekomst van de energietransitie, De Windvogel gaat het druk krijgen.

‘Het gaat niet alleen om de kilowatt uren, maar om de stimulering van participatie met lokale geldstromen’

Milieudefensie brengt met Project A15 de duurzame energietransitie in versnelling. De verandering komt van ‘onderaf’. Project A15 organiseert draagvlak voor windenergie op land door omwonenden een stem te geven bij de windplannen en te stimuleren dat zij kunnen meedelen in de opbrengst. Langs de A15 werken nu zes nieuwe burgerinitiatieven voor lokaal opgewekte wind samen met Project A15. Een andere samenwerkingspartner is De Windvogel, een landelijke coöperatieve vereniging die lokale energiecoöperaties helpt bij zelf opwekken van (wind)energie.

Siward Zomer, voorzitter van De Windvogel: ‘Bij De Windvogel gaat het niet om geld, maar om het milieu en de mensen. Geld is secundair, het is zeker niet onbelangrijk, maar het moet een middel zijn om dingen voor elkaar te krijgen. De kracht van De Windvogel zit hem in het feit dat zij een erkende professionele partij is die de burgers een plaats geeft in een windmolenproject. Door samen te werken …

Lees hier de volledige blog van Siward Zomer, voorzitter van De Windvogel.

 

Burgers aller landen verenigt u in coöperaties!

Van de voorzitter, september 2014

De Windvogel is onderdeel van een brede beweging. Als bestuurder van de Europese federatie van energiecoöperaties spreek ik burgers uit heel Europa die het heft in eigen handen nemen. Cultuurverschillen spelen geen rol. In Duitsland noemen ze deze beweging “Bürger energie” en in het Verenigd Koninkrijk “Community Power.” Overal voelen deze burgers dat de politiek niet sterk genoeg is om ons door de energietransitie te leiden.

De troonrede gaf mij ook weer dat gevoel. Iedereen weet dat we op een kruispunt staan in de geschiedenis. Blijven we de aarde uitputten zoals we de laatste 200 jaar gedaan hebben, of passen we ons systeem aan? Alles duidt erop dat we zo niet door kunnen gaan. We kunnen de oude mantra’s van onhoudbare economische groei niet blijven herhalen. Onze economie is geen natuurwet. De prijzen van grijze stroom en van duurzaam opgewekte stroom zijn afhankelijk van politieke besluiten. Het is daarom verbazingwekkend dat grijze stroom met al haar bijkomende maatschappelijke kosten nog steeds goedkoper is dan duurzame energie. Echter, onze Koning, in opdracht van onze regering, sprak in de troonrede geen woord over een duurzame wereld en een duurzame economie.

Nu kunnen we rustig wachten tot onze volksvertegenwoordigers dit voor ons oplossen of we gaan als burgers zelf aan de slag. De vrijwilligers van De Windvogel staan al op de barricades, overtuigen mensen op duurzaamheidsmarkten en werken hard om bij elk windenergie project in Nederland één of meerdere windmolens in coöperatief bezit te bouwen. Als een overheid niet in staat is om de veranderingen teweeg te brengen waarvan iedereen weet dat ze nodig zijn, dan moeten we als burgers deze transitie zelf teweeg brengen. Coöperaties waarin de burgers eveneens democratisch georganiseerd zijn, zullen deze rol op zich moeten nemen. Coöperaties zijn de transformerende beweging van de 21ste eeuw.

Bent u lid of actief bij een politieke partij, dan raad ik u aan om u ook actief in te zetten bij de coöperaties die wat kunnen betekenen. Deze organisaties kunnen ervoor zorgen dat we omschakelen naar een duurzame energie voorziening en vechten daarvoor. Hoe groter de coöperaties worden, hoe meer macht bij hen komt te liggen. Zo kunnen we op een positieve en democratische manier de verduurzaming op gang brengen.

Ik roep daarom op: Burgers aller landen verenigt u in coöperaties!

Prognose groei zonne-energie

In 2015 wil 10% van de huishoudens in Nederland zonnepanelen laten installeren, aldus marktonderzoeker GfK in opdracht van Milieu Centraal.

Laten we er voor het gemak vanuit gaan dat deze cijfers kloppen. Laten we vervolgens aannemen dat zo’n 25% ook de daad bij het woord voegt. Pakken we de cijfers van het CBS erbij, dan komen we uit op circa 182.000 woningen die in 2015 zonnepanelen krijgen. Met een gemiddelde systeemgrootte van 2 kWp per huishouden komen we dan op een totaal nieuw geïnstalleerd vermogen van 364 MW in 2015.

Als we nog even doordromen en we gaan er vanuit dat ook op daken van kantoren, bedrijfspanden en op de grond een zelfde hoeveelheid zonnepanelen wordt geplaatst, dan komen we op een totaal van het nieuw geplaatst vermogen van 728 MW in 2015.

Eind 2013 was het totaal geïnstalleerde vermogen 722 MW. Gaat Nederland in 2015 in één jaar evenveel zonnepanelen installeren als het totaal aantal zonnepanelen dat is geïnstalleerd tot eind 2013? Dat zou een explosieve groei zijn!

Door Arie Groenveld
Bron: Metdezon

Wie sterk is moet sterk blijven

Van de voorzitter juni 2014
Dit is de laatste “Van de voorzitter” voor de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering. Een goed moment om terug te kijken op het afgelopen jaar. Voor mij is dit het jaar waarin ik begon als voorzitter van De Windvogel. De leiding overnemen van een organisatie die al meer dan twintig jaar bestaat, is even wennen. Gelukkig met de hulp van mijn medebestuursleden, medewerkers en vrijwilligers hebben we veel werk kunnen verzetten dit jaar.

Medewerkers en vrijwilligers
Zo hebben we dankzij het werk van Inge Verhoef onze huisstijl aangepast met een fantastisch eigentijds logo, en hebben we dankzij de inzet van Niels Schoorlemmer onze eerste stappen gezet richting zonprojecten in Nederland. Danny Steenhorst is volop doorgegaan met ledenwerving en er is mede dankzij zijn inzet al meer dan 2.5 MWp aan zonnepanelen bij leden thuis geïnstalleerd. Er werden nieuwe projecten gestart en nieuwe samenwerkingsverbanden ge-sloten met lokale coöperaties en agrariërs dankzij Albert Jansen en de project-leiders. Onze vereniging werd op vele bijeenkomsten en congressen vertegenwoordigd door Dick van Elk en onze molens bleven draaien dankzij onze molenaars. En zeker niet onbelangrijk, de dagelijkse gang van zaken (en de soms wat minder dagelijkse gang van zaken) werd goed bewaakt door de inzet van Martien Vogelezang en Arie Wingelaar.

Sterke organisatie
Zoals je ziet zijn we een sterke organisatie met veel leden en een goede inzet van vrijwilligers en medewerkers. Echter, we zullen hard moeten werken om ook sterk te blijven. Onze molens worden ouder en we zullen in de toekomst nieuwe molens erbij moeten bouwen. Dat lukt ons niet alleen. Om versterking te zoeken moeten coöperaties daarom met elkaar samenwerken. We gaan om die reden meer samenwerken met lokale coöperaties. De lokale coöperaties hebben direct contact met hun gemeente en kunnen lokaal voor draagvlak onder de bevolking, bedrijven en politici zorgen. De Windvogel helpt hen met kennis en (financiële) slagkracht om projecten te realiseren. Ook zijn we dit jaar beter gaan samenwerken met de oudere windcoöperaties, zoals Kennemerwind en Meerwind.

Coöperatie van coöperaties
De Windvogel is mede-oprichter van REScoopNL, een coöperatie van coöperaties waar nieuwe en oude coöperaties samen werken aan nieuwe burger-windprojecten. Op Europees vlak heeft De Windvogel dit jaar aan de wieg gestaan van de Europese federatie genaamd REScoopEU, waar verschillende energiecoöperaties en nationale federaties samen werken om er voor te zorgen dat de burger vertegenwoordigd is in het Europese energiebeleid.

Windsector in burgerhanden
We gaan een spannende tijd tegemoet. Een tijd waarin het noodzakelijk is voor De Windvogel om nieuwe molens te bouwen om sterk te blijven. Maar ook een tijd waarin we samen met andere coöperaties in Nederland en Europa sterker staan dan ooit tevoren. Steeds meer gemeenten willen windmolens die gedra-gen worden door hun eigen burgers. Ik ben er van overtuigd dat als we de lijn van dit jaar voortzetten , De Windvogel samen met vele andere energiecoöperaties de windsector gaat veroveren en we gezamenlijk meer duurzame (wind)energie voor en door burgers in Nederland zullen realiseren.